SP Mokra Prawa
SP Mokra Prawa
SP Mokra Prawa
SP Mokra Prawa
SP Mokra Prawa
SP Mokra Prawa
SP Mokra Prawa
SP Mokra Prawa
SP Mokra Prawa
SP Mokra Prawa
Previous Next

 kornel

Kornel Makuszyński - poeta, prozaik, felietonista, krytyk teatralny i publicysta. Urodził się 8 stycznia 1884 roku w Stryju koło Lwowa. Syn Julii z Ogonowskich i Edwarda Makuszyńskiego, pułkownika wojsk austriackich. Uczęszczał do IV Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie.
               Już jako czternastolatek zaczął pisać wiersze, które recenzował Leopold Staff. Również w tym czasie ukochał teatr. To zachęciło młodego gimnazjalistę do pisania krytyk teatralnych. W roku 1898 odniósł pierwszy sukces literacki. Jako szesnastolatek opublikował pierwsze wiersze w „Słowie Polskim", a od roku 1904 był członkiem redakcji tego pisma i zajmował się recenzjami teatralnymi. Kornel Makuszyński sam pracował na swoje wykształcenie. Siłą własnego charakteru ukończył studia polonistyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu im. Jana Kazimierza we Lwowie. Debiutował tomikiem wierszy „Połów gwiazd" (1908). W tym samym roku wyjechał do Paryża, gdzie studiował literaturę francuską  W połowie 1915 roku, podobnie jak Leopold Staff, a także tysiące innych mieszkańców Lwowa, został ewakuowany w głąb Cesarstwa Rosyjskiego. Zwolniony z zesłania zamieszkał w Kijowie, gdzie objął funkcję prezesa Związku Literatów i Dziennikarzy Polskich oraz został kierownikiem literackim kijowskiego Teatru Polskiego. Po I wojnie światowej w 1918 roku wrócił do kraju. Wraz z odzyskaniem niepodległości zaczął się nowy, warszawski okres w życiu pisarza. W stolicy został członkiem Polskiej Akademii Literatury. Za swoją twórczość został też uhonorowany Państwową Nagrodą Literacką w 1926 roku za poemat Pieśń o Ojczyźnie (1924) i nagrodą PAL „Złoty Wawrzyn".  Od roku 1934 drugim domem Makuszyńskiego stało się Zakopane. Tak jak w Warszawie, również i tutaj Kornel Makuszyński uczestniczył czynnie w bujnym życiu artystycznym, towarzyskim i sportowym. Owocem tego były liczne felietony i książki o sprawach zakopiańskich. Wprawdzie Pan Kornel nie uprawiał sportów, nie chodził po górach, ale uczestniczył i patronował wielu komitetom organizacyjnym zawodów narciarskich, konnych, samochodowych. Swoim patronatem objął klub „Wisła” i z jego inicjatywy najbiedniejsza młodzież góralska dostawała narty, aby mogła ćwiczyć w konkurencjach narciarskich. Zjednał sobie sympatię i miłość górali. Dowodem tego, jak bardzo go cenili, jest zarejestrowana przed laty rozmowa zakopiańskich dorożkarzy zapisana gwarą góralską:

„Hej, bracie! Cy ty wies, wte to Makusyński ?
Może jaki minister z Warszawy ?
Eh, co ta minister. Makusyński wiencyj znacy jako syćka ministry."

Zakopane nadało pisarzowi tytuł Honorowego Obywatela. Z inicjatywy Kornela Makuszyńskiego powstało na stokach Gubałówki sanatorium dla młodzieży. Tę piękną działalność przyjaciela dzieci przypominają dziś dziecięce zawody narciarskie rozgrywane o memoriał Kornela Makuszyńskiego. Makuszyński zmarł w roku 1953. Został pochowany na najstarszym zakopiańskim cmentarzu, na Pękowym Brzysku. W dniu pogrzebu, w imieniu górali tak przemawiał Adam Pach, ludowy poeta i gawędziarz, wnuk sławnego bajarza Sabały:

   

„Do gromady honorowych ludzi, co leżą na Pęksowym Brzyzku schodzi Mistrz Kornel Makuszyński, Honorowy Gazda. Godnie se zasłużył na tym świecie. Swoją gwarą i swoim piórem umilał ludziom życie. Zapatrzył się na Sabałowe powiedzenie: wyzyn ze siebie smentek, a zycie stanie się milse. Jednako dziś nas zasmucił swojom smierzciom".

Na dowód niesłabnącej popularności książek Kornela Makuszyńskiego, młodzież składa na jego grobie tarcze szkolne. W Zakopanem znajduje się też jego muzeum. Tam również odbywa się turniej brydża jego imienia.     
               Kornel Makuszyński pozostawił po sobie liczną spuściznę. Są to zbiory wierszy, felietonów, humoresek, recenzji teatralnych, noweli, powieści, ale prawdziwie trwałe miejsce zyskały sobie jego powieści dla młodzieży, żeby już nie wspomnieć o sławnym komiksie „Przygody Koziołka Matołka”. Recenzje teatralne zawarł w Duszach z papieru (tom 1-2, 1911). Niezwykle popularne utwory dla dzieci i młodzieży, np. Bardzo dziwne bajki (1916), powieści: O dwóch takich, co ukradli księżyc (1928, ekranizacja 1962 w reżyserii Jana Batorego), Przyjaciel wesołego diabła (1930, ekranizacja w reżyserii Jerzego Łukaszewicza w 1986 roku) Panna z mokrą głową (1933, ekranizacja w reżyserii Kazimierza Tarnasa w 1994 roku), Wyprawa pod psem (1936), Awantura o Basię (1937, ekranizacja w reżyserii Marii Kaniewskiej w 1959 roku), Szatan z siódmej klasy (1937, ekranizacja w reżyserii Marii Kaniewskiej w 1060 roku, w reżyserii Kazimierza Tarnasa w 2006 roku), Szaleństwa panny Ewy (1957, ekranizacja w reżyserii Kazimierza Tarnasa w 1984 roku). Ilustrowane Przygody Koziołka Matołka (część 1-4, 1933-1934) i Awantury i wybryki małej małpki Fiki Miki (część 1-2, 1935-1936). Książki te miały wiele wznowień i tłumaczeń na języki obce. W swoich utworach pisarz pokazywał wzorce ludzi dorosłych. Uczył szlachetności i miłości bliźniego.
               Makuszyński większość swojej twórczości pisarskiej poświęcił najmłodszym, jego praca literacka i działalność była walką o uśmiech dziecka. Makuszyński wyrabia w swoich czytelnikach poczucie humoru i zachęca do zastanowienia się nad wartością etyczną czynów ludzkich. Zaciekawia, bawi, ale i uczy przemycając w swych książkach problemy wychowawcze i wartości patriotyczne.